شنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1390

اهداف اجرای طرح کرامت در مدارس ابتدایی

 

 تدوین : معاون آموزشی دبستان شهید کرامت اله صادقی ۲

 

جوامع انسانی هر یك به گونه‌ای در تلاشند تا شرایطی را فراهم آورند كه در سایة آن انسان‌ها زندگی و حیات بالنده و پویایی داشته باشند. علی‌رغم تفاوت‌های فراوان در شیوه‌ها، این منظور بنیادی هر جامعه انسانی است. بی‌تردید یكی از اجزاء و عناصر هر جامعه‌ای كه در تدوام و انسجام آن دخالت دارد نظام ارزشی و اخلاقی جامعه است كه پشتوانه قانون‌ها و سنت‌های صالحه است. بی‌تردید ارزشها به ویژه ارزشهای اخلاقی ركن اساسی حیات انسانها را تشكیل می‌‌دهد.

 

بر این اساس، شناخت و فهم ارزشها و درونی نمودن آن یكی از بهترین عوامل مؤثر در تداوم حیات جوامع است و لذا این موضوع از دلمشغولی رهبران جوامع بشری است. پیامبر گرامی اسلام(ص) یكی ازاهداف مأموریت الهی خود را برا ی بشریت تكمیل مكارم اخلاقی می‌دانند.

 طرح کرامت

  مبنای نظری این طرح با هدف کلی تکریم شخصیت دانش‌آموزان با عنایت به بند ج اصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر بنیاد جمهوری اسلامی بر کرامت انسانی،  به سفارش دفتر مشاور و برنامه‌ریزی امور تربیتی با استناد  به کتاب خصال شیخ صدوق تحت عنوان "مدارج تربیت منطقی" تدوین شده و سپس کارشناسان زیربط با عنایت به اثر مذکور، طرحها و برنامه‌های اجرایی را تحت عنوان طرح کرامت در مدرسه آماده نمودند و جهت اجرا به استانها ارسال نمودند. .

  ویژگیهای این طرح چنین بیان شده است:

       مشارکت معلمان در تربیت دانش‌آموزان

 این طرح  در راستای مقابله با چالش پیش گفته، معلمان را به عرصه فعالیتهای تربیتی دعوت کرده است و درواقع تلفیق برنامه‌های آموزش و پرورش عنایت خاصی شده است.

              توجه به آموزش مهارتهای زندگی

   با توجه به واحدهای کار تعیین شده در این طرح، مشخص است که این طرح به آموزش مهارتهای زندگی عنایت خاصی نموده است.

 ·              حذف ارزشیابی کمی از فرآیند یاددهی – یادگیری.

 ·              آموزش ارزشهای اخلاقی

  از جهت‌گیریهای اساسی این طرح  تربیت اخلاقی است. ملاحظه  واحدهای کار تدوین شده در این طرح در پنج پایه دورة ابتدایی از برجستگی ارزشهای اخلاقی حکایت دارد. اکثر ارزشهای مورد توجه در این طرح ارزشهای اخلاقی است. برخی از ارزشهای اخلاقی مورد توجه عبارتند از: توجه به کار، استقامت، مسئولیت، مشارکت و مشورت، تحمل عقاید، صرفه‌جویی، صداقت، خوش‌رویی،سخاوت، رعایت حقوق دیگران، صله رحم، احترام به والدین و بزرگترها، حق‌طلبی، ظلم ستیزی، حمایت از مظلومان، عفت، امانتداری، وفای به عهد. همچنین گروهی از ارزشهای مذهبی عبارتند از: یاد خدا، اطاعت خدا، حجاب، اماکن متبرکه، قرآن، وضو، نماز ومانند اینها.

 ·                    تربیت دینی بر پایه ارزشهای اخلاقی

  از ویژگیهای دیگر این طرح تربیت دینی بر محور ارزشهای اخلاقی است. به طور مشخص جدول توزیع واحدهای کار در پایه‌ها نشان می‌دهد اهداف اخلاقی به اهداف دینی تصریح شده غلبه دارد. این همان تلاشی است که در این طرح اگرچه به آن تصریح نشد، اما واقعی است تربیت دینی را با تکیه بر ارزشهای اخلاقی دنبال می‌نماید. این ویژگی طرح کرامت را از رویکردهای رایج جدا می‌سازد و به آن نرمی و لطافت خاصی می‌دهد.

 اهداف طرح

 اهداف طرح در اسناد اولیه طرح  به این شکل بیان شده است.

  انسان متعالی و متخلق به اخلاق الهی(غایت)

 کرامت انسانی (مقصد آموزشی)

 ارزشهای مورد نظر دربرنامه های طرح(هدف کلی)

 ارزشهای مطرح در واحدهای کار(هدفهای جزئی)

 در طرح کرامت تأکید بر این است گرایش و عمل به ارزشها عامل اصلی کرامت انسانی است و تمایل به رذایل و ضدارزشها عامل ارزشی کاهش کرامت انسانی است. هر چند بر اساس نظر امام علی (ع) کسی که کریم النفس است به پستی‌ها گرایش نخواهد داشت. لذا می‌توان گفت نفس کریم خود عامل نزدیکی به ارزشهاست. به هر حال فرض بر این است کرامت نتیجه تربیت ارزشی است و هم عامل تداوم تخلق به اخلاق الهی. به همین سبب این طرح رویکردی در تربیت ارزشی به ویژه ارزشهای اخلاقی است.

 در این طرح با توجه به واحدهای کار تعریف شده در حیطه‌های شناختی و عاطفی به اهداف تربیت اخلاقی توجه شده است گرچه تلاش می‌گردد در حیطه مهارتی نیز به آموزش ارزشها توجه شود اما به نظر می‌رسد که ماهیت ارزشهای مورد بحث به گونه‌ای است که به سختی بتوان تحقق این مهارتها را مورد توجه قرار داد.

 مجموعه ارزشهای مورد بحث در 23 برنامه تعریف شده است که در هر برنامه حداکثر 5 واحد کار (به ازاء هر پایه یک واحد کار) در نظر گرفته شده است.

 برنامه به ترتیب عبارتند از:

    آشنایی ، خوشبختی ، همت و تلاش، مشارکت، قناعت ، محبوبیت، بهشتی شدن آراستگی،قدر شناسی ،  آداب معاشرت ، رفع عیبها ،   دوستی، سفر ،عزت نفس

فداکاری ، آزادگی  ، تفکر،  خلاقیت، بازگشت،    نیکوکاری،   شرافت ،هویت،

       بر اساس اسناد موجود در ارتباط با طرح مبانی خاصی برای تصویب این ارزشها ارایه نشده است که آیا این مجموعه بر اساس مفروضه‌هایی اولویت‌بندی شده‌اند؟ وآیا تناسب آنها با خصوصیات روانی و اجتماعی دانش‌آموزان دورة ابتدایی مورد بررسی قرار گرفته است؟

 

همانطور که گفته شده این برنامه‌ها هر یک حداکثر 5 واحد کار دارد که در این قسمت به نظر می‌رسد تا حدودی تناسب مفاهیم ارزشها، سطح رشد دانش‌آموزان بر مبنای پایه تحصیلی در نظر گرفته شده است و به عنوان مثال در برنامه مشارکت برای پایه‌ها اول تا پنجم به ترتیب مفاهیم ارزشی زیر در نظر گرفته شده است:

   مسئولیت – نظم ،  حسن روابط اجتماعی،مشارکت‌جویی و مشورت، خودرهبری – تحمل عقاید دیگران،

   در این برنامه برای پایه چهارم، واحد کار در نظر گرفته نشده است)

 در واقع نقشه تربیت ارزشی درطرح کرامت به صورت ماتریسی است که در ستون اصلی آن مفاهیم ارزشی اساسی که در صفحه قبل به آن اشاره شد، وجود دارد و در ردیفهای آن متناسب با هر مفهوم ارزشی اساسی (برنامه)، مصادیق آن به تناسب سن در پایه‌های مختلف دورة ابتدایی پخش شده است.

 اهداف طرح در جریان دگردیسی طرح تغییر کرده است در اسناد اخیر به شرح زیر تدوین شده است:

 ·         زمینه‌سازی و تقویت بینش و مهارت دانش‌آموز جهت رشد و توسعه کرامت خویش و بروز قابلیتهای کرامتی.

 ·         تقویت روحیه در دانش‌آموز مبنی بر تکریم انسانهای دیگر.

 ·     تکریم دانش‌آموز به عنوان یک انسان (بماهو انسان) واحد روح الهی در محیطهای خانه و مدرسه توسط کلیه عوامل انسانی موثر در تربیت او.

 قابل ذکر است که در نسخه‌های جدید راهنمای معلم برای اجرای طرح کرامت شکل ماتریسی  نقشه مفاهیم ارزشی به هم ریخته شده است و به این شکل در آمده است

 ·         پایة اول:

  به یادخد، قرآن، خانواده، نظم، پاکیزگی، هدیه، بدرقه،مسئولیت، همدلی، خودآگاهی.

 ·         پایة دوم:

  نیایش، دوست خوب، اماکن مقدس، ارتباط بین فردی، ادب، راستگویی، امانتداری، تفکر خلاق، صرفه‌جویی، سخن

 ·         پایة سوم:

 نماز، تفکر نقّاد، حلال و حرام، وفاداری، همکاری، همسایه، پوشش، اعتماد به نفس، عفو، تصمیم‌گیری.

 ·         پایة چهارم:

 عفت و حیا، الگوی خوب دوستیابی، آراستگی، نجابت، تعقل، روابط اجتماعی، رازداری، انتقادپذیری، حل مسأله.

 ·         پایة پنجم:

 توکل، مزاح و شادی، مناعت طبع، کنترل هیجان، رضایت‌مندی، ابراز توانایی، مشارکت، انفاق، حق‌گویی.

 روشن است که نظم سابق کم و بیش به هم ریخته شده و مفاهیم ارزشی بر اساس سلیقه کارشناسان انتخاب شده و به آنها نظم داده شده است.

  خصوصیات محوری این رویکرد

 1-    تأکید بر تربیت اخلاقی با جهت‌گیری تربیت دینی

      این طرح با نگاه خاصی به دینداری تربیت دینی را سامان داده است. ارزشهای مورد توجه در این طرح ارزشیابی است که درنظام ارزشی اسلام مورد تأکید فراوان هستند همانطور که گفته شد مبنای اولیه کار مرحوم دکتر مظلومی کتاب خصال شیخ صدوق بوده است. لذا در این رویکرد به مناسک دینی کمتر توجه شده است یا محوریت پیدا نکرده است.

 2-    جهت‌گیری چندگانه حیطه‌های عاطفی و شناختی و مهارتی

      بی‌تردید در این رویکرد جهت‌گیری محوری شناختی است و این مبنای عمل تربیتی معلم است. در عصر شناختی، روشهای آگاهی دادن ودرگیرنمودن عمیق با مفاهیم ارزشی به روش بحث و گفتگو ایفای نقش است در بعد شناختی تأکید بر روشهای فعال تدریس است. بعد عاطفی با استفاده از روشهای قصه‌خوانی و شعرخوانی به تلطیف عواطف دانش‌آموزان اقدام می‌شود.

 3-    این رویکرد در برنامه درسی و جدول زمانی جایگاه مشخصی ندارد

 معلم و مدیر بر اساس شرایط مدرسه، اوقاتی را به طور برنامه‌ها و واحدهای کار آن اختصاص می‌دهند. مفاهیم اصطلاح در زمرة فعالیتهای مکمل قرار می‌گیرد.

 4-    تأکید بر نقش تربیتی ارزشمند معلم

     در این رویکرد معلم به سبب ارتباط ویژه‌ای که با دانش‌آموزان دارد در تربیت ارزشی نقش ویژه‌ای دارد. معلمان دورة ابتدایی به راحتی با این طرح و جزئیات آن ارتباط برقرار کرده و در اجرای آن می‌کوشند.

 5-    حذف ارزشیابی آشکار و بازخورد کمّی (نمره) از جریان آموزش ارزشها

      از خصوصیات مهم دیگر این طرح حذف نظام نمره‌گذاری و ارزشیابی است. لذا با اعتماد به نظام انگیزشی درونی دانش‌آموزان این آموزشها ارایه می‌شود. به سبب هدف نظام ارزشیابی کمی تأثیر این آموزشها بیشتر و واقعی‌‌تر خواهد بود.

 6-    نظم‌بخشی و تبویت مفاهیم ارزشی در یک چهارچوب (ماتریس) مشخص

      این نظم یکی از خصوصیات مهم طرح است .بر اساس جدول ارایه شده در کتابهای کار معلمان این طرح چاپ شده در سال 1381، 23 برنامه تعریف شده و هر یک از آنها به 5 واحد کار تقسیم شده است. چنین نظمی در ارایه ارزشها و مفاهیم مربوطه در برنامه‌ درسی رایج مشاهده نمی‌شود و یا حداقل می‌توان گفت از آن سراغی نداریم. اگرچه در بازسازی طرح در یکی و دو سال گذشته این نظم که از ویژگیهای مثبت آن محسوب می‌شود، دست کاری شده و کهش پیدا کرده است.

  [1] . انی بعثت لاتمم مكارم الاخلاق.( بحار الانوار، ح 7. ب 59 ص 372 حدیث 18)

 2. دلیل انتصاب عنوان «کرامت» برای این طرح کاملاً تصریح نشده است اما به نظر می‌رسد از آنجا که تشرف به عالم ارزشها به ویژه ارزشهای اخلاقی عامل اصلی کرامت انسانی است، برای طرح نام کرامت انتخاب شده است و شاید دلیل دیگر انتصاب این اصطلاح توجه به روشهای فعال یاددهی – یادگیری است که در آن دانش‌آموزان محور هستند و در فرآیند یادگیری مورد تکریم قرار می‌گیرند که در واقع یکی از نکات برجسته این طرح نیز همین ویژگی است. روشهای ایفای نقش فعالیتهای علمی، داستانگویی، شعرخوانی، بحث گروهی از روشهای مورد استفاده واحدهای کار این طرح است. لذا تأکید بر روشهای فعال در آموزش ارزشها در این طرح با عنوان طرح یعنی کرامت تناسب دارد

     طرح  کرامت در پایه اول
 
طرح کرامت پایه اول 1389

طرح جامع کرامت که طی موضوعاتی که باید به طور مفصل به آن پرداخت ، در تمامی دروس و در هر جا که لازم باشد و در حین تدریس آموزشی به خصوص در تدریس درس «بخوانیم و بنویسیم » گنجانده شده است.در ضمن تدریس هر واحد کار ، با توجه به موضوع واحد کار ، احادیث و آیه های مربوط به آن برای بچه ها توضیح داده می شود ، تا به مطالب گفته شده خوب توجه کنند و به خاطر بسپارند و در آینده بکار ببرند.کتاب طرح کرامت با تصاویر جالب و مفاهیم پر ارزش گردآوری شده که برای هر تصویر که اول آن یاد خدامی باشد به ترتیب تشکر ، صداقت ، خوشرویی ، خانواده ، مدیریت شادی ، مشورت ، نظم و در پایان قناعت است که در رابطه با هر کلام از موضوعات ، شعر و داستان خوانده می شود و هر موضوع مفاهیم خاص خود را در بر دارد که برای هر موضوع در رابطه با همان درس مطالبی از کتاب راهنما توضیح داده شده و در پایان هر واحد کار ، کتاب طرح کرامت توسط دانش آموزان رنگ آمیزی می شود. چون بچه ها هنوز با خیلی از صداهای حروف الفبا آشنا نشدند فعلاً از نوشتن جملات و مطالب کتاب راهنما استفاده نمی شود . ان شاء الله در آینده نزدیک طبق راهنمایی های کتاب ، مطالب لازم به بچه ها گفته خواهد شد.در دفتر مخصوص مطالبی از کتاب به صورت جمله نویسی ، داستان نویسی ، خلاصه نویسی و شعر گفته می شود و دانش آموزان انجام خواهند داد.به همه ی بچه ها سفارش می شود که در نگهداری دفتر مخصوص و کتاب طرح کرامت خود کوشا باشند و مطالب کتاب را در خاطر بسپارند و در زندگی بکار ببرند.

دل نوشته های دانش آموزانم - نمونه سوالات امتحانی کلاس دوم -اخبار دبستان فرهنگیان2 و مطالب خواندنی

تحقیق درس شکوفه ها( طرح کرامت)  

موضوع: اگر همه ی درختان قطع شودچه اتفاقی می افتد؟

 

بیش گفتار:

از رسول اگرم (ص) وامامان معصوم (ع)درمورداهمیت منابع طبیعی روایت های بسیاری نقل شده است.آیاتی نیزدرقرآن مجیدآمده ومنابع طبیعی راجزثروت خدادادی به حساب آورده است.حضرت محمد {ص}می فرمایند:{من اگر نهالی دردست داشته باشم ووقت نمازرسیده باشد ترجیح می دهم اول نهال را بکارم وبعد نمازگزارم. یعنی:

                  (  کاشتن درخت نوعی عبادت است.)

درختان درتولیداکسیژن نقش بسیارموثری دارند.

 

جنگل هاودرختان گازکربنیک موجوددرهواراجذب می کند.

 

ولی اگرجنگل هاودرختان براثردخالت های نابه جای انسان

 

هاروزبه روزکمترشودودرختان زیادی قطع شوددی اکسیدکربن

 

موجوددرهوازیادخواهدشد.افزایش این گازسمی باعث گرم شدن

 

زمین خشکسالی وقحطی می شود.باافزایش دی اکسیدکربن

 

محصولات کشاورزی وآب هایی که برای کشاورزان وآشامیدن

 

استفاده می کنیم کم می شودوهم چنین بر اثرگرم شدن زمین یخ

 

های قطبی ذوب می شودوسطح آب دریاهابالامی آورد. 

 

انسان برای زندگی به آب خاک وهوانیازدارندوجنگل هاودرختان

 

تولیدوحفظ آن هانقش مهمی دارندبه طوری که نابودی جنگل

 

هاودرختان یعنی نابودی آب وخاک وهوا.نابودی آب وخاک

 

وهوایعنی نابودی انسا ن هابه عبارت دیگرمرگ جنگل

 

هاودرختان مساوی بامرگ انسان ها است.

 


نوشته شده توسط علی در 18:18 |  لینک ثابت   •